ساز های زهی آرشه ای ارکستر سمفونیک
ساز های زهی آرشه ای ارکستر سمفونیک شامل چهار ساز است: ویولن، ویولا، ویولنسِل و کنترباس. این سازها از نوع زهی آرشه ای هستند، به این معنی که با استفاده از کشیدن یک آرشه (کمانه) روی زه (سیم) تولید صدا می کنند.
این سازها دارای ویژگی های منحصر به فردی هستند که به خاطر آنها بسیار مورد توجه قرار گرفته اند.برای مثال این ساز ها دارای محدوده داینامیک گسترده از ppp تا fff هستند، یعنی با آن ها می توان از صداهای بسیار آرام تا بسیار بلند را نواخت. اجرای صداهای ممتد و طولانی بدون نفس گیری و کاهش شدت صدا از جمله خصوصیات مهم این ساز ها است. همچنین برخلاف بعضی از سازها مانند پیانو میتوان هنگام اجرای یک نت، شدت صدای آن را به طور دلخواه (با تغییر فشار روی آرشه) کم و زیاد کرد.
با این ساز ها می توان تکنیک های متفاوتی اجرا کرد، از جمله اجرای با آرشه یا بدون آن، ضربه زدن، ویبراتو، گلیساندو، پرتامنتو، دتاشه، استکاتو، اسپیکاتو ، ریکوچت، تریل، ترمولو و موارد دیگر.در ادامه به توضیخی مختصر درمورد هریک می پردازیم:
1.ویولن:
این ساز را می توان معروفترین ساز ارکستر سمفونیک نامید.ویولن کوچک ترین عضو این خانواده است و با اقتباس از فیدل(کمانچه)، ربک و لیردابراچیو ابداع شده است.این ساز بر روی شانه چپ قرار می گیرد و با در دست گرفتن آرشه در دست راست و کشیدن آن بر روی سیم ها می تواند به اجرا بپردازد.مانند تمام سازهای هم خانواده دارای چهار سیم است. کوک سیم های ویولن به ترتیب از بم به زیر بصورت “سل ر لا می” است.محدوده صوتی و کوک سیم های آن را می توان در شکل زیر مشاهده کرد.
2.ویولا:
کمی از ویولن بزرگتر است و صدای بم تر و عمیق تری دارد.این ساز نیز مانند ویولن بر روی شانه چپ قرار می گیرد.کوک سیم های آن به ترتیب از بم به زیر بصورت “دو سل ر لا” است.برای نمایش نت ها بر خلاف ویولن که با کلید سل انجام میشد، برای ویولا از کلید آلتو(دو خط سوم) استفاده می کنیم.
3.ویولنسِل:
این ساز هم صدای تنور و هم صدای باس خانواده ویولن است. بر خلاف ویولن و ویولا که روی شانه چپ قرار می گیرند و با چانه نگهداری می شوند، به دلیل اندازه بزرگ آن بین زانو ها قرار می گیرد و با یک پایه که به انتهای ساز وصل است روی زمین تکیه داده می شود.دسته ویولن سل بالای شانه چپ نوازنده قرار می گیرد و نوازنده در حالت نشسته این ساز را می نوازد.کوک سیم های آن از بم به زیر بصورت “دو سل ر لا” است. نت ها این ساز را در کلید فا می نویسند.
4.کنتر باس:
این ساز بزرگترین و بم ترین ساز زهی آرشه ای ارکسترسمفونیک است. کنتر باس روی یک پایه ی قابل تنظیم قرار می گیرد. نوازنده بصورت ایستاده یا نشسته (روی یک صندلی بلند) ساز را با بدن و زانوی چپ نگه می دارد و آن را می نوازد. کوک سیم های این ساز از بم به زیر بصورت “می لا ر سل” است.این ساز دارای ۴ سیم است، اما نمونههای ۵ سیم این ساز نیز وجود دارد (کنترباسهای ۵سیمه قادرند ۴ نت بمتر از کنترباسهای ۴سیمه اجرا کنند. یعنی از نت دو). برای نوشتن نت های آن از کلید فا استفاده می کنیم.این ساز یک اکتاو بم تر از نت نوشته شده صدا می دهد.محدوده صوتی آن را در شکل زیر میتوان مشاهده کرد (صدادهی کنترباس):
