چنگ (هارپ)
چنگ (هارپ) سازیست که طی هزاران سال توسط تمدن های مختلف به حیات خود ادامه داده است. تمدن های باستانی انواع ساده چنگ را می نواختند و این ساز دست به دست توسعه یافت تا به چنگ امروزی تبدیل شد.این ساز هم به عنوان ساز سولو و هم ساز همراهی مورد استفاده قرار می گیرد.امروزه هارپ عضو دايمی ارکستر سمفونيک است و آهنگسازان بايد با کوک سيم های اين ساز و نيز محدودهٔ صوتی و تکنيک اجرا و نت نويسی آن آشنا باشند.
اين ساز در طول زمان دستخوش تغييرات زيادی در اندازه و تعداد سيم ها شده اما قالب اصلی آن کمتر دچار دگرگونی شده است.چنگ در اندازه های گوناگونی وجود دارد و تعدا سیم های آن بین 19 تا 47 می باشد.یک قاب مثلث شکل دارد، که ضلع عقبی جعبه تقویت کننده صدای ساز، ضلع بالایی به خطی منحنی که سیم ها بر روی آن ثابت می شوند و ضلع جلویی مانند ستونی استوار و نگهدارنده دو ضلع دیگر می باشد.قسمت بالای ساز گردن ساز نامیده میشود، یعنی قسمتی که سیم ها به چوب متصل شده اند و سیمها را می توان از این ناحیه کوک کرد.به ضلع پایین ساز، sounding board یا بورد ایجاد صدا گفته می شود.بلند ترین ضلع مثلث در ساز نیز ستون نام دارد.
در کل چنگ یک ساز رشته ای است که با انگشت نواخته می شود و تکنیک نوازندگی آن در جهان هشت انگشتی است. اما در ایران بر اساس مستندات باستانی ده انگشتی نواخته می شده.هر هفت سیم پشت سر هم رنگ های متفاوتی دارند و در هفت سیم بعدی همین رنگ ها عینا تکرار می شود.سیمهای نت C با رنگ قرمز و سیمهای نت F با رنگ سیاه یا آبی هستند.بقیه نتها دارای سیمهای بی رنگ می باشند.هارپ هایی که معمولاً دارای 40 تا 47 سیم هستند، دارای پدال اند و به نام هارپ پدالی شناخته می شوند.زیر پای نوازنده 7 پدال مختلف قرار گرفته که هر کدام وظیفه تغییر کروماتیک یکی از 7 نت اصلی را برای تعیین سرکلید گام قطعه و اجرای دیز یا بمل بر عهده دارند.در زیر یک نمونه چنگ و نت های آن نسبت به پیانو را مشاهده می کنید:
به علت اینکه کار با انگشتان در پیانو و چنگ بسیار مشابه است، یادگیری ساز چنگ برای نوازندگان پیانو کمی آسانتر است.اجرای آکوردهای سه يا چهار صدايی بسيار مؤثر و دارای صدادهیِ خوبی است. چون فاصلهٔ
اکتاو در هارپ از فاصلهٔ اکتاو در پيانو کمتر است،اجرای فاصلهٔ دهم در هارپ بسيار آسان است.گستره صوتی این ساز را در پایین مشاهده می کنید:
